insanlar konu?urken genelde kar?ysyndaki insanyn yüzüne bakyyorlar. Hatta hatta yüzünden bir yere kenetleniyorlar. Siz nereye bakyyorsunuz ve bunu neden yapyyorsunuz?*
psikopatlar neden psikopattır acaba hepsinin bir ortak özelliği olabilir mi ? mesela ben hep küçükken ailevi bir sorunları olduklarını düşünürüm. ve bu adamlar için hayatın dönüm noktası neresidir?
İnsanlardaki özgüven eksikliğinin temel nedenleri nelerdir, sorun kaynağı tamamen psikolojik midir, yoksa kimyasal açıdan da değerlendirilebilmekte midir...?!
Ki?ilik bozukluklary,psikozda oldu?u gibi bir hastalyk sonucu ortaya çykmazlar.Ancak gösterdikleri anomali ve sapmalar hem ba?kalaryny hem de kendilerini ?a?yrtacak derecede gariptir.Ki?ilerin bu gibi davrany? bozukluklary akyl hastaly?yna benzer özelliktedir.Kendilerine psikiyatrik tedavi uygulanmasy gerekebilir.Ki?ilik bozuklu?u ile psikozu birbirinden ayyrmak veya bu iki durumu synyflandyrmak için ?öyle bir açyklama yapabiliriz:Bedeninde herhangi bir sakatly?y olan ki?i biyolojik anlamda hasta de?ildir.Onun bedensel olarak anormal bir yapyya sahip oldu?unu belirtiriz.Ki?ilik bozuklu?u gösteren biri ise hasta olarak de?il,anormal olarak geli?mi? ki?i olarak synyflandyrylyr. * Genetik olu?um,çocukluk ça?larynda geçirilen herhangi bir ate?li hastalyk,bir kaza sonucu yaralanma veya kötü beslenme gibi nedenlere ba?ly olarak beynin kusurlu geli?mesi bazy ki?ilik bozukluklarynyn nedenidir.Bazy cinsiyet kromozomu anomalileri de toplum dy?y davrany?lara ba?lanyr.Örne?in cinsiyet kromozomlary XXY faktörü içeren iri yapyly olan,saldyrgan davrany?ly ve normalin altynda zekaya sahip bir erkek böyledir.Ancak ki?ilik bozukluklarynyn ortaya çykmasynda sosyal nedenleri de unutmamak gerekir.Çocukluk dönemlerinde çekilen yoksulluklar,aile içi kavgalar ve gerilimin yo?un oldu?u ortamlar gibi nedenleri içeren çevresel faktörler verilebilecek örnekler arasyndadyr. * Ki?ilik bozukluklary türlerinden birisi toplum dy?ylyktyr.Ya?antysynyn her alanynda sürekli olarak toplum dy?y ve suça yönelik davrany?lar sergileyen bir ki?i psikopat olarak adlandyrylyr.Bunlaryn davrany? bozukluklarynda,bozuklu?un kendini gösteri? biçimine ili?kin elde edece?imiz somut veriler her zaman güvenilir unsurlar de?ildir,saptanmalary uzmanlyk gerektirir.Bunlar,diyelim ki a?yry alkol alma sonucu çykan rahatsyzlyktan veya ruhsal çöküntü sonucu yapylan ba?vurular syrasynda ruh hekimleri tarafyndan anla?ylyr.Ço?u psikopatyn aile çevresinin son derecede bozuk oldu?unu söyleyebiliriz.Aile çevresinin bozuk oldu?unu gösteren olgulara örnek olarak anne veya babanyn alkolik olmasyny,anne-babanyn bo?anmasyny veya erken ölmeleri gibi olaylary sayabiliriz. Psikopatly?yn ilk belirtileri çocukluk döneminin sonunda veya ergenli?in ba?langycynda görülür.A?yry tedirginlik,disipline kar?y direnme,kendisinden küçük çocuklar ile hayvanlara eziyet gibi davrany?lar syk görülen örneklerdir.Okul ortamynda dersleri ba?arysyzdyr.Y? hayatyna atyldyklarynda verimli olamazlar,güvenilir ki?i de?illerdir.Bir i?yerinde devamly çaly?amazlar.Ele?tirilere katlanamazlar.Duygusal ili?kileri sürekli de?ildir.Dolayysy ile evlilik hayatlary kysa sürer.Psikopatlaryn birço?u eninde sonunda bir suç i?ler. * Di?er bir ki?ilik bozuklu?u geli?memi?liktir.Bunlara yetersiz ki?iler de diyebiliriz.Hem beden olarak hem da zihin olarak güçleri dü?üktür.Olaylaryn gösterdi?i de?i?iklikler kar?ysynda gereken esnekli?i gösteremezler.En ufak bir basky görmeleri durumunda bile kar?y koyma özellikleri yoktur.Daha çocukluk dönemlerinin ba?yndayken hem sinirli hem de ba?ymly davrany?lary vardyr.Yncelenince anne-babalarynyn ya çok koruyucu ya da çok katy ve itici olduklary anla?ylyr.Yetersiz ki?iler a?yry derecede utangaçdyrlar.Toplumsal ve cinsel davrany?lary çekingendir.Bu özellikleri nedeniyle kaçynylmaz olarak bencil ve içe dönük olurlar.Zaten ya?amlarynyn geri kalan dönemleri yalnyzlyk ve kaygy dolu olur. * Paranoyaly ki?iler normalin üzerinde duyarly ve alyngandyrlar.Günlük olaylara normal birisinin gösterdi?i tepki gibi de?il de üst seviyede bir a?a?ylyk ve hor görülmü?lük duygusuyla tepki gösterirler.Herhangi bir ?eyin kendi hakky oldu?una inanmy?sa onu korurken herkesin kabul etti?i ölçüleri a?an ?ekilde a?yry hassas ve a?yry alyngan davrany? gösterirler. Co?ku dedi?imiz duygusally?y yüksek davrany?lar herkeste zaman zaman görülen davrany?lardyr.Ancak co?kulu ki?ilikleri yapylarynda süreklilik kazanan insanlaryn ruhsal bozukluklary zaman açysyndan oldukça uzundur.Bunlary gözledi?imizde ya hüzünlü ve kötümser ya da tam tersi bir tutum içinde olduklaryny görürüz ve bu davrany?lary devamlydyr.Ysterikli ki?ilerde ise tam tersine duygular yüzeysel ve de?i?kendir.Bunlar güvenilir ki?iler olmadyklary halde ba?kalaryndan sevgi ve ilgi beklerler. KAYNAK: The Joy of Knowledge Encyclopaedia
Bilinç,insanyn dy? dünyayy ve kendi ki?isel varly?yny anlamasyna aktif olarak katylan zihinsel süreçlerin toplamydyr.Bu ?ekilde tarif etti?imizde gözümüze çarpan ilk özellik,ya?amy fark edebilme yetene?idir.Ynsan çevresindeki olaylary izler,onlary de?erlendirir,neyin ne oldu?una karar verir. Ya?amyny sürdürdü?ü fiziksel ortam içinde kendisinin ayyrdynda olur,kendisini birey olarak algylar.Ancak bilinç,herhangi bir organymyz gibi do?rudan do?ruya do?anyn bir ürünü de?ildir.Onun ortaya çykabilmesi ve görevini yapabilmesi için biyolojik temelin yanysyra toplumsal ko?ullar da gereklidir. Yani bilinç,di?er insanlarla birlikte ya?ayarak geli?ir. * Bir çocuk,ancak insan toplulu?u içinde ya?arsa insan olur.Ynsana insan olma özelli?i veren olgu,tek ba?yna tek bir bireye özgü ve soyut bir ?ey de?ildir.Bireyi biyolojik yapy dy?ynda insan haline getiren toplumsal ili?kilerdir.Herhangi bir ki?i,bütün insanly?yn geli?mesi sonucunda olu?an bireydir.Bilinç,kendisi kadar eski olan ‘dil’in (lisan) ortaya çyky?y ile de ilintilidir. Bilincin geli?mesi ve soyut mantyksal dü?üncenin olu?masy üzerinde dil’in çok büyük etkisi olmu?tur.Ynsanlar ya?antylarynyn her evresinde di?erleri ile dil aracyly?ynda sosyal ili?ki kurabilirler.Onun sayesinde kendilerini ki?ile?tirirler.Kullanylan dil terimleri içinde soyut olanlar vasytasy ile dü?ünebiliriz. * Yçgüdü ise bilincin tam zyttydyr.Yçgüdüsel davrany? hayvanlara özgüdür ve çevreye uyma süreci içinde geli?en biyolojik davrany?tyr.Oysa bilinçli davrany?,do?anyn insan tarafyndan amaca ba?ly de?i?tirilmesinde ortaya çykar.Burada bahsetti?im içgüdü kavramyny hayvanlara özgü ba?lamyyla de?erlendiriyorum.Örne?in annelik içgüdüsü gibi insanlarla ili?kilendirilen içgüdü kavramlary hayvanlarynki ile ayny de?ildir.Aslynda bu gibi olgulara içgüdü denmesi de tarty?malydyr. * Yçgüdü,belirli hayvan cinslerinde do?u?tan gelen davrany? tipidir,kalytymla alynmy?tyr.Ö?renilmez,deneme yoluyla kazanylmaz.Yçgüdüsel davrany?larla ö?renilmi? davrany?laryn geli?mesi birbiriyle ters orantylydyr.Hayvanlar ö?rendikçe içgüdüleri azalyr.Ancak tümüyle yok olmaz. Sirklerdeki hayvanlaryn e?itimi,do?al içgüdülerini törpülemeyi amaçlar. * Genel olarak ele alyrsak içgüdü belli bir olay kar?ysynda belli bir davrany?tyr.Yçgüdüler,yukaryda de?indi?im gibi insanyn da belirli bir özelli?idir,ancak belirleyici rol oynamazlar.Bir hayvan kendi dü?manyny görünce ba?yryr,kaçar veya ona saldyryr.Onun durum de?erlendirmesi,planly hareket etmesi gibi davrany?y olamaz.Türüne özgü tepkisi ne ise onu kalytymla geldi?i gibi uygular. * Dü?man kar?ysyndaki insanyn ne türlü davranaca?y belli de?ildir.Tepki göstermesi o anda içinde bulundu?u sosyal ve entelektüel ko?ullara ba?lydyr.Kaçmasy ve kar?y saldyryya geçmesinin yanysyra yapabilece?i pekçok ?ey vardyr.Birdenbire olan bir patlama kar?ysynda irkilmemiz,aniden tehlike yaratan olaylar kar?ysynda paniklememiz farkly ?eylerdir.Dolayysy ile gösterilen tepki içinde içgüdü yok denecek kadar azdyr. Ynsanlarda kalytymla gelen içgüdüsel davrany?lar yoktur, zeka ile ilgili davrany?lar vardyr
Nevrozlu ki?ilerin ruhsal yapysy ile psikozlu ki?ilerin ruhsal yapysy arasyndaki en önemli fark,dy? dünya gerçeklerinden kopu? derecesi ile ilgilidir.Psikozlaryn aksine nevrozlar gerçeklerden tümüyle kopmu? de?illerdir.Nevrozlu hastalarda görülen birtakym belirtiler zaman zaman ruhsal yapysy normal olan insanlarda da görülebilir.Ancak bu durum o ki?ilerin nevrozlu olacaklary anlamyna gelmez.Olsa olsa davrany?larynyn abartyly oldu?u söylenebilir.Ya?antylarymyzyn belirli dönemlerinde kar?yla?ty?ymyz birtakym olaylardan ötürü ço?umuz bunalyma girmi?izdir.Zaman zaman a?yry ?ekilde kaygyya kapyldy?ymyz olmu?tur,normalden daha fazla korkular içinde kalmy?yzdyr.Bütün bunlaryn nevrozlardan farky nitelikleri de?il,nicelikleridir. * Nevroz konusu içinde incelenen hastalykly durumlaryn sayysy oldukça fazladyr.Bunlary synyflandyrmak zordur,ama belirtilere göre bazy ayyrymlar yapylmaktadyr.En çok rastlanan kaygy nevrozudur.Bu ki?ilerde ortak olan fiziksel ?ikayetler a?yz kurumasy,kalp çarpyntysy ve a?yry terleme gibi biyolojik olgulardyr.Bunlaryn,nesneler kar?ysynda duyduklary korku panik seviyesine kadar yükselebilir.Özel bir durumdan korkma olarak adlandyrylan fobiler kaygy nevrozunun ba?lyca niteli?idir.Örne?in hafif fobili bir ki?i bir böce?i tutmasy gereken durumda biraz korkabilir.Ama fobisi a?yry derecede olan nevrozlu ki?ilerin korkmalary için böcek sözünü duymalary bile yeter.Dolayysy ile böceklerle kar?yla?mamak için her yola ba?vururlar. * Takynty nevrozunda hasta,kendisine ait olmayan yani dy?arydan gelen birtakym dü?üncelerle mücadele halindedir.Ho?lanmady?y bazy hareketleri yapmaya kendisini zorunlu hisseder,bu hareketleri yapma gere?inin önünü alamaz.Böyle davranmasynyn nedeni içinden gelen zorlayycy duygulardyr.Ortaya çykan davrany?lar normal synyryny a?an garip özellikli davrany?lardyr.Herhangi bir e?yaya belirli sayyda dokunmak ihtiyaçlarynyn önüne geçemezler.Veya ba?ka biri bir e?yanyn pis oldu?unu dü?ündü?ü anda ondan kurtulmak için defalarca ayny eylemi tekrarlar,örne?in pis oldu?unu sandy?y bir halyyy tekrar tekrar süpürür. * Yakyn bir arkada? veya akrabanyn ölümü,istenmeyen herhangi bir olayyn gerçekle?mesi,yapylmasy beklenen bir davrany?yn gerçekle?memesi gibi durumlarda çöküntü nevrozu kendisini gösterir.Aslynda böyle olaylar kar?ysynda herkes belirgin ?ekilde sykynty duyar,ama çöküntü nevrozu olan ki?ilerde bu sykyntylar oldukça abartylydyr ve ruhsal yapylaryna kazynmy?tyr.Gene de manik-çöküntü yani depresyon psikozlardan farklydyrlar. * Bazy ki?iler öfkelerini kontrol altyna alamazlar,ayny zamanda ba?yrma nöbetlerine girerler.Bu ba?yrmalardan kasyt, sesli ba?yrma olabilece?i gibi felç,titreme,bellek kayby gibi hem bedensel hem de zihinsel belirtilerdir.Bütün bunlaryn nedenleri çok çe?itlidir.Örne?in bir ki?i kar?ysyna çykan güç bir durumla ba?a çykamayaca?yna kesinlikle inanyrsa o gerçekten kaçar.Böylece bilinçaltyna sy?ynmy? olur.Bütün bu durumlar isteri olarak adlandyrylyr. Ysteriler de çe?it çe?ittir.En fazla rastlanan türü kopuntu veya kaçy? içeren durumlardyr.Hasta etrafyndakilere hiçbir ?ey belli etmeden birdenbire ortadan yok olur.Örne?in bir yolculu?a çykar.Aslynda dy?arydan bakan birisine göre bu yolculu?un hiçbir plany veya hedefi yoktur.Ama biraz inceleme yapylynca diyelim ki o ki?inin ufak bir hyrsyzlyk yapty?y anla?ylyr.Y?te bu ho? olmayan olayy unutmak amacyyla yola çykmy?tyr.Yolculuk boyunca yapty?y olumsuz davrany?y bellek kayby vasytasy ile yok edecektir. * Bazy hastalar kendilerini dy? dünyadan ayyryrlar.Bu durumun bir örne?i çift ki?iliktir.Hasta birbiriyle ilgisi olmayan ve tutarsyz davrany?lar gösterir.Her zamanki ya?amynda utangaç ve çekingen olan bir kyz kopuntu veya kaçy? nevrozlu halinde ba?tan çykarycy ki?ilik sergilemeye ba?lar.Bu nevroz hali yerinde kalmayyp ilerleme gösterirse durum hasta için daha vahim olur.Hasta bu durumda de?i?ik ki?ilikleri için tamamen farkly ve köklü davrany?lar gösterir.Artyk bu ki?iliklerden birinin di?erinden haberi yoktur.Kullandy?y isimler bile farklydyr. * Kaygy,çöküntü ve isterik nevrozlar,bu durumlara e?ilimli ki?ilerin kar?y kar?yya kaldyklary çe?itli baskylara kar?y gösterdikleri tepkilerdir.Ruhsal yapysy çok güçlü davrany?lary çok dengeli olan sa?lykly ki?iler bile ya?amlarynda kar?yla?tyklary büyük aksilikler kar?ysynda çöküntüye u?rayabilirler.Gördükleri basky nedeniyle kaygy duyabilirler.Ama bir süre sonra gerçekler kar?ysynda oldu?unu kabul edip bu gerçeklerden kaçmayarak belirli çözümleri üretirler.Bu beceriyi nevrozlu ki?iler gösteremezler,ki?iliklerine i?lemi? olan hastalykly davrany?laryndan kurtulamazlar. KAYNAK: The Joy of Knowledge Encyclopaedia
Çok genel bir tanymla psikoz,gerçeklikten kopu? ve yzdyraply iç ya?antyyy kapsayan davrany? bozuklu?udur.En önemlisi ?izofreni olup dy? dünyadan kopuklu?un iç dünyada ise parçalanmanyn bulundu?u bütün a?yr ruhsal bozukluklary anlatan bir terimdir.Di?er psikozlar arasynda mani,melankoli,ya?lylyk bunamasy ve paranoya ba?lycalarydyr.Konu oldukça geni? kapsamlydyr.Bir belirti kesinlikle ruhsal hastalyk olmayabilir.Veya belirli bir ruhsal hastalyk mutlaka ayny ve birbirine benzer özellikler göstermeyebilir.Onun için bu tip konular genel çerçeveler içinde yorumlanmalydyr. * ?izofreni genellikle ilk kez ergenlik ça?ynda ortaya çykar.Tutarsyz dü?ünce,duygusal tepki yoksunlu?u,hezeyanlar ve sanrylar en çok rastlanan belirtilerdir.Ayryca kopuk,aralykly dü?ünce ve uygun olmayan duygusal tepkiler de sayylabilir.Birtakym masum davrany?lary, kötü amaçly davrany? belirtilerinin i?aretleri gibi algylamadan dolayy hezeyan e?ilimleri belirir.?izofrenide dü?ünce süreçleri kary?yktyr,konu?malar tutarsyz ve mantyk dy?y olur.Hasta heyecanly haberleri herhangi bir duygusal tepki göstermeden kar?ylayabilir.Bazen kendisine trajik bir olay anlatyldy?ynda veya üzücü bir olayla kar?yla?ty?ynda gülümseyebilir veya ilgisiz kalabilir.Elbette yolda giderken kendi kendine gülümseyen birisi mutlaka ?izofren de?ildir.Cep telefonlarynyn yaygynla?ty?y ve teknolojinin gün be gün de?i?ik ?ekillerde uygulandy?y yakyn zaman önce birisinin yolda yürürken kahkahalarla güldü?ünü görmü?tüm.Kendi kendime bu ki?inin mutlaka bir ruh hastasy oldu?una karar vermi?tim.Kysa bir süre sonra cep telefonlaryndaki kulaklyk durumunu ö?renince gerçe?i anlamy?tym. * Hezeyanlar,normal bir insana çok garip gelen davrany?lardyr.Hastanyn herhangibir konu kar?ysynda varmy? oldu?u yargy akla uygun de?ildir.Üstelik yanly? olan bu yargylaryn inanca dayaly temeli vardyr.Örne?in lokantaya giden bir ?izofrene garson tarafyndan sipari?i alynyrken içki içip içmeyece?i sorulunca,bunun öteki mü?terilere kendisinin bir cani oldu?unu açyklamak için verilen mesaj oldu?unu sanabilir.?izofrenlerde, olmady?y halde birtakym sesler duyma ?eklindeki sanrylara sykça rastlanyr.Bu gibi durumlaryn nedeni oldukça tarty?malydyr.Zaman zaman ikizler üzerinde ara?tyrmalar yapylmy?tyr.Alynan sonuçlara göre kalytymyn önemli bir paya sahip oldu?u gözlenmi?tir.Ancak tek ba?yna bir neden olmady?y da anla?ylmy?tyr.Aile içindeki pekçok sorunlardan kaynaklanan duygusal gerilimler,a?yr sonuçlar veren ate?li hastalyklar veya ?iddetli fiziksel acylar ?izofreniye yatkyn olan ki?ilerde tetikleyici unsurlardyr. * Paranoya,hezeyan geçiren ki?inin herkese kar?y güven duymady?y bir durumdur.Ylgisiz ve içe dönüktür.Garip davrany?larda bulunan hastalaryn bir kysmy katatoni denilen belirtiler de gösterirler.Kaslar katy hale gelir.Kendisine bakamayacak hatta beslenemeyecek durumda olabilir.Çevresinde olan olaylaryn farkyna varamaz.Uzun zaman öylece oturabilir.Bütün bunlar ?izofrenin çe?itli davrany? örnekleridir.Bu belirtiler tek tek olabilece?i gibi bunlaryn birden fazlasynyn kary?ymy ?eklinde de belirebilir. Paranoya,genel tarifi olarak bir ki?inin sürekli ve sa?lam olarak hezeyanlar geçirmesidir.Bazy ruhsal bozukluklarda biraz daha az olmakla beraber dü?ünce,davrany? ve isteklerde belirli bir düzene rastlanabilir. Ayryca paranoya belirtileri ile ba?layan,aradan bir müddet geçtikten sonra ?izofrenin en belirgin özellikleri olan zihinsel ve duygusal kopukluk niteliklerini göstererek biten örnekler de vardyr.Ama daha fazla rastlanan biçimiyle paranoyalar,kendilerinden kaynaklanan ku?kularyny ve güvensizliklerini ba?ka ki?ilere yönelten insanlardyr.Yapaca?ymyz basit bir ara?tyrma ile onlaryn yalnyz ve a?yry utangaç ki?iler oldu?unu anlayabiliriz. * Manik-çöküntü bir di?er psikoz çe?ididir.Bu terim karma bir tanymy içerir.A?yry heyecan,normalin bir hayli üzerinde olan canly davrany?lar,normal bir insanyn hayal gücünü a?an gelece?e ait tasarylar,çok syk görülen fikir de?i?ikliklerinin yanysyra depresyon denilen çöküntü.Bu belirtilerin herhangi biri tek ba?yna ele alyndy?ynda mutlaka hastalyk oldu?u anlamyna gelmez.Ama ciddi bir ipucudur.Bunlaryn yanysyra uykusuzluk,i?tahsyzlykla birlikte olu?an zayyflama ve güçten dü?me ruh doktorlarynyn hemen ilgisini çeker.Hele suçluluk duygusu veya intihar e?ilimi sezilmi?se bu durum bir çöküntünün ifadesidir. Hastaly?a e?ilimli ki?ilerde depresif dedi?imiz,örne?in sevdikleri birisinin ölüm haberini aldy?y zaman,veya sevgilisi kendisini terk edince olu?an durumlar tepkisel çöküntüye giden etkenlerdir.Ancak çok az sayylabilecek bir ky?kyrtma,hatta belirgin bir uyary olmaksyzyn olu?an ruhsal bozukluklar da vardyr.Y?te bu durumda kalytym veya psikoza e?ilim gibi özellikler söz konusudur ve bu olaya içsel çöküntü ady verilir.Hastalyk a?yry ?ekilde geli?mi? ise ki?inin davrany?lary belirgin ?ekilde a?yrdyr.Veya son derecede heyecanlydyr.Bu durumda olan bir di?er ki?i sürekli suçluluk duygusu içindedir.Kendisine neden böyle davrandy?y soruldu?unda ,korkunç bir suç i?lemi? oldu?unu veya günahlarynyn cezasyny çekti?ini söyler.Syk syk duydu?umuz veya bizzat ?ahit oldu?umuz olaylardan birisi de çöküntülü hastalaryn ba?kalaryna yük olduklary inançlarydyr.Bu ki?iler adeta kendi kendilerinden koptuklary ve gene kendi kendilerine yabancy hale geldikleri gibi hem kendilerini hem de tanydyk ve yakynlaryny rahatlatmak için intihar etmeye son derecede yatkyndyrlar.Daha ileri vakalarda çöküntünün ?iddeti de artar.Hasta hiç kimsesinin olmady?yny,hatta kendisinin bile varolmady?yny söyleyebilir. * Bunama,beyin bozuklu?udur ve birtakym ruhsal belirtileri ortaya çykaryr.Her?eyden önce hem zihinsel hem de duygusal gerileme vardyr.Beyin fizyolojik olarak dumura u?ramy?tyr,hücreleri artyk normal i?levlerini yapamamaktadyr.Bu durumda olu?an psikoz çe?itli ?ekillerdedir.Faaliyetlerin bir amacy yoktur.Duygular körelmi?tir.Mantykly bir denetim olmady?y için çok geni? davrany? bozuklu?u listesi olu?ur.Kendini çok büyük görme ve çok fazla konu?ma sykça rastlanan olaylardyr.Alynganlyk,isterik belirtiler,hasta olma ?üphesi gibi benzer unsurlar iç içe geçer. KAYNAK: The Joy of Knowledge Encyclopaedia
Bellek genel olarak iki ana bölümde ele alynmaktadyr.Birincisi, bilgileri zihinde tutma,yani bilgileri depolama yetene?idir.Ykincisi ise daha önceden depolanmy? bir bilgiyi zihinde yeniden bulma olarak açyklady?ymyz anymsamadyr.Yapylan ara?tyrmalar sonucu ortaya çykan önemli bir sonuç vardyr.Bellek.bilgi depolamada daha ba?arylydyr.Ancak yeterli derecede çaly?tyrylmamy?sa anymsama konusunda daha az güvenilir konumdadyr.Yapylan ba?ka ara?tyrmalar konuya de?i?ik açydan yakla?my?lar ve hemen hemen ayny sonuca ula?my?lardyr.Buna göre,zihinlerimizde tahmin edilenden çok daha fazla bilgi depolanmaktadyr. * Sinir uzmanlary beyni elektrik ile uyararak yaptyklary deneylerde, insanlaryn ya?amlaryna ili?kin belirli olaylaryn tam olarak anymsanmasynyn sa?lanabilece?ini ortaya koymu?lardyr.Di?er taraftan insanlaryn gördükleri dü?ler,yyllar önce unutulmu? ki?ilerin ve olaylaryn aniden,üstelik bütün açykly?y ile görülmesini sa?larlar.Bundan,bilgilerin aradan geçen bütün bu süre boyunca saklandy?yny anlaryz.Verilebilecek di?er bir örnek ise,belirli bir zamana kadar unutulmu? olan bazy olaylaryn birdenbire anymsanmasydyr. * Belle?i zaman açysyndan ele alyrsak,kysa ve uzun süreler için farkly i?lemler gözümüze çarpar.Kysa süreli bellekte etkin beyin süreci önemlidir,yani beynin bizzat kendisi etkilidir.Uzun süreli bellekte ise kimyasal de?i?iklikler olu?abilir.Ancak bütün bunlar kesin de?ildir,dolayysy ile belle?in dayandy?y fiziksel temel tam olarak bu gün itibary ile bilinmemektedir.Bu konuda çe?itli görü?ler ileri sürülmektedir.Bunlardan birisine göre beyin,çok geni? depolama kapasitesine sahiptir ve içindeki hücrelerini birbirleriyle birle?tiren ola?anüstü ba?lantylardan olu?mu?tur.Bu ba?lantylar çe?itli eylemlerle uyarylara maruz kalyrlar.Böylece ayny bilgiye birkaç defa ba?vurarak anymsamayy kolay hale getirir.Ancak di?er bir olasylyk ta, anymsamada görülen bu geli?menin nedeni,belle?e ili?kin kimyasal ba?laryn tekrarlanma yoluyla güçlendirilmesidir. * Birçok ki?i anymsama yönünden belle?inin iyi çaly?mady?yndan ?ikayetçidir.Bu durumda sorun büyük bir ihtimalle kalytsal nedenlere dayanmaz.Asyl neden zihnin çaly?ma yönteminin yanly? kavranmasydyr.Anymsama olayyny iki alana bölebiliriz.Birincisi, ö?renme syrasynda anymsama,ikincisi ise ,ö?rendikten sonraki anymsamadyr.Ö?renme syrasynda zihin, beden gibi davranyr,hem çaly?ma hem de dinlenme zamanyna ihtiyacy vardyr.Burada önemli olan birbirini izleyen çaly?ma ve dinlenme zamanlaryny uygun biçimde ayarlamaktyr.Böylece anymsama hem ayryntyly olacak hem de hyz kazanacaktyr. Ö?renme i?lemi bittikten sonra anymsamanyn gücü,, bilginin bir çe?it sindirildi?i kysa süre içinde oldukça yüksektir.Aradan zaman geçtikçe bu güç hyzla azalmaya ba?lar,ayryntylar ve ayryntylaryn anymsanmasy güçle?ir.Bu durumu önlemenin yolu, bilgiyi yeniden gözden geçirmek ile belirli çaly?ma ve dinlenme süreleri uygulamaktyr.Örne?in okuma i?lemini 20 ile 40 dakika arasynda de?i?en sürelere bölerek anymsamayy geli?tirme metodu uygulanabilir.On dakikalyk bir bo?lu?u on dakikalyk bir anymsama süresi izler ve böylece anymsanan bilgilerin zihine yerle?tirilip daha önceki bilgilerle kar?yla?tyrylmasy sa?lanyr.Ayny bilginin ertesi gün iki ile dört dakikalyk süreler içinde,bir hafta sonra da iki dakikalyk süreler içinde yeniden gözden geçirilmesiyle bellek peki?tirilir. * Zihinde tutma i?lemi için bir di?er i?lem,çe?itli bilgilerden olu?mu? bir grubu özetleyen bir anahtar sözcükten veya bir deyimden yararlanmaktyr.Zira beyin bu bilgileri ayny biçimde depolamy?tyr.Bütün bunlar belle?i e?itmek için kullanylan yöntemlerdir.Böylece dü?ünceleri birbirlerine ça?ry?ym yoluyla ba?lamak veya dü?ünceler arasynda ili?ki kurmak gerçekle?ir.Uzun zamandan beri ‘belle?i e?itme bilimi’ diyebilece?imiz bir sistem kullanylmaktadyr.Bu sistemle bilgiler olabildi?ince kolay depolanacak birimler halinde düzenlenir.Örne?in sayylary,tarihleri veya söylenmesi zor olan adlary ö?renmek için kafiyelerden yararlanylyr.Bir di?er yöntemde ise kolayca anymsanacak anahtar sözcüklerle dü?sel bir resim çizilir.Bilinmeyen olaylar ve adlarla bilinenler arasynda ili?ki kurulur. Ö?renmemizi sa?layan en genel yöntem okumaktyr.Ancak okumayy daha etkili kylacak yöntemlerin bilinmesinde yarar vardyr.Hyzly okuma ile hem zihin belli bir noktaya toplanyr hem de zihinde tutma daha etkili olur.Kelimeleri tek tek izleyerek okuyan bir ki?inin akly ister istemez da?ylyr.Çünkü bilginin zihne giri? hyzy yava? olmaktadyr.Halbuki bir baky?ta birkaç sözcük birden okuyan bir ki?i,bilgileri zihnine bütün halinde sokar,onlary bütün halinde kavrar ve daha çok anymsar. * Unutmu? oldu?umuz bilgilerin ço?u aslynda ö?renmekte oldu?umuz bilgiler üzerinde zihnimizi yeterince yo?unla?tyrmamy? olmamyzdan kaynaklanyr.Yani unutmanyn asyl nedeni tam olarak ö?renmemi? oldu?umuz bilgilerdir.Ço?umuz kar?yla?ty?ymyz ki?ilerin adlaryny hatyrlamakta güçlük çekeriz.Dolayysyyla yeni ki?ilerle tany?ty?ymyzda ileride onlaryn adlaryny da unutaca?ymyzdan korkaryz.Böyle dü?ünmemiz anymsama için kullanylan yöntemin tam tersidir.Bizler korkuyla algylady?ymyz her?eyi unutma e?ilimi ta?ymaktayyz.Oysa insan adlaryny anymsamak için ,tany?ty?ymyzda dikkat etmek,bu adlary içimizden tekrar etmek ve o ki?ilerle ba?ka ?eyler arasynda ili?ki kurmak çok yararlydyr.Öne?in tany?ty?ymyz ki?inin yüzüne dikkatle bakyp yüzünün belirgin özellikleri ile ady arasynda ba?lanty kurmayy denemek iyi sonuç verir.Tekrarlama adyn zihne sa?lam olarak yerle?mesini gerçekle?tirir.Bu ?ekilde yapylan zihinsel egzersizler her ?ey için uygulanabilir. Ynsanlar de?i?mez bir bellek yapysy,sürekli zihinde tutma özelli?i ve ?a?maz bir anymsama yetene?i ile do?mazlar.Di?er beceriler gibi bellek te çaly?arak geli?tirilmeye ve e?itilmeye muhtaçtyr. KAYNAK: The Joy of Knowledge Encyclopaedia
![Mutluluk veren bilgi [Kutadgu Bilig]](resim/4.jpg)
yoksa çaresizce beklemek mi 
